Reklamı Kapat

Yasaklar hukuka aykırı mı?

Malum hepimiz tekrar evlere kapatıldık. Bu kapatma kararı hukuka aykırı mı yoksa bir hukuk devleti içinde yasal dayanakları var mı?

Dışarı çıkamıyoruz, başka bir yere gidemiyoruz, zaten tam kapanmadan önce de sadece “çalış ve evine geri dön” şeklinde devam eden bir yaşamımız vardı. Sinirler alt üst, herkes bunaldı. Ciddi bir kişisel ve toplumsal buhran hali var. İşin bu boyutları ve toplum sağlığı açısından kapatmanın gerekip gerekmediği bu yazımızın dışında, zaten benim de uzmanlık alanım değil.

Bir hukuk devletinde, devleti yönetenlerin uyması gerektiği kurallar belirlenir ve bu kurallar tıpkı askerdeki gibi bir astlık üstlük ilişkisi içerisindedir. Yani alttaki kurallar üstteki kurallara uygun olmak zorundadır. Bu duruma hukukta normlar hiyerarşisi denmekte.

Bu kısa açıklamayı biraz daha somutlaştırırsak bir bakanlığın çıkardığı genelgenin ya da meclisin çıkardığı bir kanunun anayasaya uygun olması gerekir ve idare yani hükümet, bakanlıklar, valilikler vs. tüm işlemlerini bir kurala dayandırmak zorundalar. Buna da kanunilik diyoruz.

Bu iki terimi cebe koyduktan sonra devam edelim. Bu kapatılma hali öğrencilerin okula gidememesi nedeniyle eğitim hakkı, evlerden dışarı çıkamamamız nedeniyle seyahat hakkı, protesto etmek için bir araya gelinememesi nedeniyle toplantı ve yürüyüş hakkı, bayram ziyaretlerine gidilememesi nedeniyle özel hayat hakkı gibi pek çok hakkımızı kullanmayı yasaklıyor.

İşte bu haklarımız en üstteki kuralların yer aldığı anayasada düzenlenmiş ve kısıtlanabilmeleri için iki kural gerekiyor. İlki yasak nedeninin anayasada belirtilen nedenlerden olması ikincisi ise bu konuda bir kanun çıkartılmış olması. Şimdi de yasaklar bu iki kurala uygun mu ona bir bakalım.

Kural 1: Yasak nedeninin anayasada belirtilmiş olması Örneğin bu şartlarda seyahat etme hakkını yasaklayabilmek için bu hakkın “salgın” ya da “genel sağlık” sebepleriyle kısıtlanabilmesinin anayasada mümkün olması gerekir. Ama bu sebepler anayasamızda yok. Yani anayasamıza göre salgın sebebine dayanarak seyahat etme hakkını kısıtlayamayız.

Büyük bir AMA, anasayamızda devlet, toplumun huzur ve refahını sağlama görevinin verilmiş olması, yaşama hakkı ve sağlık hakkı gereği bu yasaklamaların anayasal sebepleri vardır diyebiliriz.

Sonuç olarak; esasen anayasada örneğin seyahat etme hakkını yasaklayabilmek için belirtilmiş sebepler içerisinde salgın hastalık yok o nedenle yasaklanması bu yönüyle baktığımızda anayasaya aykırı diyebiliriz.

Ancak yaşama ve sağlık haklarını göz önünde bulundurarak biraz zorlama da olsa bir yorumla anayasada sebepleri vardır yasaklanabilir de denebilir. Hukuken tartışmalı bir konu ama biz evet yasaklanabilir diyelim ve ikinci kurala geçelim.

Kural 2: Yasakla ilgili bir kanun çıkartılmış olması Kanunilik ilkesinden bahsetmiştik, işte idarenin keyfi davranamaması, uygulamaların kişisel görüşlere göre şekillenmemesi için anayasamızda bu ilke kabul edilmiştir. Yine anayasada bahsettiğimiz temel hakların ancak kanunla kısıtlanabileceği de kabul edilmiştir.

Bugün yaşadığımız yasaklar bakanlıkların genelgeleriyle hayata geçmekte ve bu genelgelerin dayanağını iki kanun oluşturmakta. İlki İl İdaresi Kanunu, bu kanun sokağa çıkma kısıtlamalarını açıkça düzenlenmiyor, nasıl ne şekilde yasaklama yapılacak belirtmiyor yani belirsiz ve alınan kararlara dayanak oluşturabilecek güçte değil.

Bir başka kanun da çok eski tarihli bir kanunumuz Umumi Hıfzısıhha Kanunu. Burada da genel bir sokağa çıkma yasağı öngörülmüş değil, bu kadar yasağa kucak açacak güçte değil. Sonuç olarak, yasakların ve bu yasaklara uyulmadığı gerekçesiyle kesilen cezaların hukuki dayanakları oldukça zayıf. Olur da bir ceza kesilirse, mahkemede ülkemizin bir hukuk devleti olduğunu hatırlatırsınız.  

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yiğit Timur - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kartepe Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kartepe Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kartepe Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kartepe Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.